Εισαγωγικά στοιχεία
Στο συγκεκριμένο, προφητικό κείμενο, από το βιβλίο Κειμένων της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας της β΄γυμνασίου θίγεται το επίμαχο και διαχρονικό ζήτημα της σχέσης του ανθρώπου με το φυσικό περιβάλλον.
Μετά την κατάκτηση της Αμερικανικής ηπείρου οι λευκοί με εξοντωτικούς διωγμούς εξολόθρευσαν τους ντόπιους πληθυσμούς των ερυθρόδερμων (ιθαγενών πληθυσμών της Αμερικής), από τους οποίους ελάχιστοι έχουν απομείνει σήμερα στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Το κείμενο του σχολικού βιβλίου είναι η απάντηση που έδωσε ο αρχηγός μιας φυλής Ινδιάνων, ο Σιάτλ, στον πρόεδρο των ΗΠΑ Φραγκλίνο Πιρς (1853-1857), όταν αυτός ζήτησε να πουλήσουν οι Ινδιάνοι τη γη τους στην κυβέρνηση των ΗΠΑ. Η επιστολή γράφτηκε γύρω στο 1855, δόθηκε στη δημοσιότητα το 1976 και δημοσιεύτηκε μεταφρασμένη στα ελληνικά το 1977 στην εφημερίδα Το Βήμα.
ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ
Η γεμάτη σοφία και αξιοπρέπεια απάντηση του Ινδιάνου Σιάτλ προς τον πρόεδρο των Η.Π.Α. Φραγκλίνο Πηρς, με την οποία ζητά από τους λευκούς να σεβαστούν τη γη, την οποία ζητούν να αγοράσουν από τους Ινδιάνους.
- Κειμενικό είδος: Το κείμενο έχει τη μορφή ομιλίας-λόγου του Σιάτλ, αρχηγού και εμβληματικής φυσιογνωμίας της φυλής Ντουγιάμι, προς τον κυβερνήτη της Ουάσινγκτον Ισαάκ Στίβενς, εκπρόσωπο του προέδρου των ΗΠΑ Φραγκλίνου Πηρς. Μπορεί να χαρακτηριστεί ως κείμενο επιχειρημάτων, καθώς ο ομιλητής(Σιάτλ) χρησιμοποιεί μέσα πειθούς. Θεωρείται ότι εκφωνήθηκε κατά τη συνάντηση του αρχηγού με τον κυβερνήτη, τον Δεκέμβριο του 1854, με θέμα την εξαγορά εκτάσεων γης των Ντουγιάμι. Είναι γραμμένο σε προσωπικό τόνο και σε αρκετά σημεία υπάρχει έντονη συναισθηματική φόρτιση.
- Πρωτοπρόσωπη αφήγηση: Πρόκειται για μια αφήγηση γραμμένη σε πρώτο πρόσωπο (πρωτοπρόσωπη αφήγηση), η οποία είναι ιδιαίτερα ζωντανή και παραστατική, εφόσον περιλαμβάνει αυθεντικές εμπειρίες, σκέψεις και συναισθήματα του αφηγητή (του Σιάτλ).
- Περιγραφές & Εικόνες: Το κείμενο είναι γεμάτο με εξαιρετικά ζωντανές εικόνες και περιγραφές, που του προσδίδουν ποιητικότητα. Οι εικόνες είναι α) οπτικές (αναφέρονται σε οπτικές αναπαραστάσεις), β) ηχητικές (αναφέρονται σε ήχους) και γ) οσφρητικές (αναφέρονται σε μυρωδιές): «Κάθε αστραφτερή πευκοβελόνα, κάθε αμμούδα στις ακρογιαλιές, κάθε θολούρα στο σκοτεινό δάσος, κάθε ξέφωτο και κάθε ζουζούνι που ζουζουνίζει, είναι στη μνήμη και στην πείρα του λαού μου ιερό.». «Ο ερυθρόδερμος προτιμάει το απαλόηχο αγέρι, λαγαρισμένο (καθαρισμένο) από την καταμεσήμερη βροχή ή μοσχοβολημένο με το πεύκο.»
ΣΤΟΧΟΣ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ- ΜΗΝΥΜΑ
Η προβολή της αρµονικής σχέσης του ανθρώπου µε τη φύση, από τη σκοπιά µάλιστα κάποιου, που παλαιότερα θεωρήθηκε άγριος και απολίτιστος, ενώ σήµερα µας διδάσκει ότι, αν ο δυτικός άνθρωπος αγαπούσε και σεβόταν τη φύση χωρίς να αδιαφορεί γι’ αυτήν και κυρίως χωρίς να την εκμεταλλεύεται με αλαζονεία και απληστία, θα είχε αποφευχθεί η καταστροφή του φυσικού περιβάλλοντος.
Μέσα από τα λόγια του Ινδιάνου, στόχος του συγγραφέα είναι να προβληθεί η αρμονική σχέση ανθρώπου-φύσης. Το μήνυμα αυτό ακούγεται από το στόμα κάποιου, που θεωρούνταν άγριος και απολίτιστος . Αν, όμως, τον είχε ακούσει ο δυτικός άνθρωπος, θα είχε αποφευχθεί η καταστροφή του περιβάλλοντος.
ΘΕΜΑΤΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ
-Αρµονική σχέση ανθρώπου και φύσης στο παρελθόν- η ιδανική σχέση.
-Σχέση των λευκών με τη φύση- εκμετάλλευση, αλαζονεία, συμφέρον.
-Σχέση των Ινδιάνων με τη φύση- σεβασμός και προστασία φυσικού περβάλλοντος.
-Σχέση των Ινδιάνων με τη φύση- σεβασμός και προστασία φυσικού περβάλλοντος.
- Διαφορετικοί πολιτισμοί και κουλτούρα: Ινδιάνοι(βάρβαροι, άγριοι)-Λευκοί( "πολιτισμένοι").
ΒΑΣΙΚΗ ΙΔΕΑ
Η αρμονική σχέση του ανθρώπου με το φυσικό περιβάλλον. Ζητούμενο είναι μια ισορροπημένη σχέση του ανθρώπου με τη φύση και το παράδειγμα το δίνουν οι Ινδιάνοι με την αγάπη και τον σεβασμό που δείχνουν απέναντί της.
ΒΑΣΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ
Η πρόοδος του πολιτισμού, η εξέλιξη της τεχνολογίας είναι αναπόφευκτα εχθρική προς τη φύση; Η σχέση δηλαδή του ανθρώπου με το φυσικό περιβάλλον αποτελεί σχέση σύγκρουσης και αντίθεσης (όπως κάνουν οι λευκοί;) ή ισορροπίας (όπως πράττουν οι Ερυθρόδερμοι);
Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΙΝΔΙΑΝΟΥ ΜΕ ΤΗ ΦΥΣΗ
Είναι αρμονική και σχεδόν αδελφική. Οι Ινδιάνοι έχουν συναίσθηση της αξίας της φύσης και της αλληλεξάρτησης των όντων. Η επαφή με τη φύση προσφέρει απόλαυση (της ομορφιάς) και χαλάρωση. Η
φύση θεωρείται ιερή. Οι Ινδιάνοι αισθάνονται δεμένοι με όλα τα όντα της φύσης,
γιατί ξέρουν ότι το καθένα έχει την αξία του και ότι και η ίδια τους η ύπαρξη
βρίσκεται σε αλληλεξάρτηση με τα υπόλοιπα. Η φύση είναι αδερφός, όχι εχθρός,
όπως για τους λευκούς. Απολαμβάνουν, επίσης, την ομορφιά της φύσης, γιατί η
επαφή τους μαζί της, αναζωογονεί, ηρεμεί, δίνει χαρά.
Πόλ Οι πόλεις των λευκών κάνουν κακό στα μάτια των Ινδιάνων, γιατί είναι ακαλαίσθητες και θορυβώδεις. Οι Ινδιάνοι δεν μπορούν να ζήσουν σε αυτές, γιατί έχουν μάθει να αναπνέουν τον καθαρό αέρα της φύσης, να απολαμβάνουν την ομορφιά της και να ακούν τους όμορφους ήχους της θάλασσας, του αέρα και τα κελαηδήματα των πουλιών. Οι
λευκοί δεν ενδιαφέρονται για το όμορφο, αλλά για το πρακτικό και το κερδοφόρο.
Έχοντας αποκοπεί από τη φύση, έχουν χάσει την αίσθηση του ωραίου και του
υγιεινού, αφού αναπνέουν μολυσμένο αέρα. Αυτό είναι αδύνατο για τους Ινδιάνους.
Μακριά από τα δέντρα του δάσους, τους ήχους των ζώων και το δροσερό αέρα,
νιώθουν άβολα. Οι πόλεις των λευκών φαίνονται αφύσικες και πληγώνουν με την
ασχήμια τους την όρασή τους.
ται
Η διαφορετικότητα των πολιτισμών
Κάθε πολιτισμός έχει την αξία του
και τις αρχές του. Ο Δυτικός πολιτισμός δεν αποτελεί το μοναδικό πρότυπο ζωής
και ανάπτυξης. Αντίθετα, έγινε αιτία να εξαφανιστούν σημαντικοί λαοί και
πολιτισμοί.
«άγριοι»: οι
Ινδιάνοι χαρακτηρίζονται άγριοι. Είναι ειρωνικός χαρακτηρισμός. Ο Σιάτλ
ειρωνεύεται έτσι τους λευκούς και την περιορισμένη κι ανόητη αντίληψή τους ότι
κάθε διαφορετικό είναι και βάρβαρο, μη μπορώντας να κατανοήσουν τον πλούτο
σκέψης και τη σοφία των Ινδιάνων. Η ειρωνεία που εμπεριέχει η χρήση της λέξης,
υπογραμμίζεται με την παράλληλη παράθεση σοφών λόγων των Ινδιάνων.
Τελικά, οι Ινδιάνοι μάλλον πούλησαν τη γη τους, λόγω
αδυναμίας αντίστασης στη δύναμη των λευκών, αφού γνώριζαν ότι το αίτημα αγοράς
της γης ήταν προσχηματικό και ότι οι λευκοί θα αντιδρούσαν βίαια σε μια άρνησή
τους. Έτσι, προτίμησαν, μάλλον, να εγκαταλείψουν τη γη τους και να ζήσουν στις
λεγόμενες «προστατευμένες» περιοχές, που είχαν καθορίσει οι λευκοί γι’ αυτό το λόγο.
Η ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ/ΤΟ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΜΗΝΥΜΑ
Το κείμενο, αν και γράφτηκε το 1855, είναι επίκαιρο όσο ποτέ άλλοτε και μπορεί να απευθυνθεί στον σύγχρονο άνθρωπο, μιας και το περιβάλλον έχει σχεδόν καταστραφεί και απαιτείται η λήψη άμεσων μέτρων. Αυτό εξάλλου δηλώνεται και από τον τίτλο του κειμένου μέσα από την αντίθεση "παλιό"- "σύγχρονο".
Ο ΠΡΟΦΗΤΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ
Όσα προέβλεπε ο Σιάτλ, σήμερα αποτελούν μια σκληρή πραγματικότητα (η εξαφάνιση διαφόρων ειδών χλωρίδας και πανίδας, η η μόλυνση του αέρα και του υδροφόρου ορίζοντα, η αποψίλωση και το κάψιμο δασών, η υπερβολική χρήση λιπασμάτων και άλλων χημικών ουσιών, η ηχορύπανση, η απάνθρωπη μορφή των πόλεων, κ.λπ.)
ΓΛΩΣΣΑ – ΥΦΟΣ
Η γλώσσα της μετάφρασης είναι απλή δημοτική και το ύφος απλό, άμεσο, λυρικό και παραστατικό. Τα πολλά εκφραστικά μέσα, οι δίνουν στο κείμενο ένα λυρικό τόνο (=εκφράζει συναισθήματα, συγκινεί). Σε αρκετά σημεία το ύφος είναι σκόπιμα ειρωνικό.
ΕΚΦΡΑΣΤΙΚΑ ΜΕΣΑ
Ασύνδετα (Όταν όλα τα βουβάλια σφαχτούν, όταν όλα τα άγρια αλόγατα μερέψουν, όταν…), επαναλήψεις (Πουθενά δε βρίσκεται μια ήσυχη γωνιά…Πουθενά δε βρίσκεται…), παρομοιώσεις (να τα μεταχειριστεί σαν αδέρφια του), μεταφορές (θα καταπιεί τη γη), ειρωνεία (άγριος), ρητορικές ερωτήσεις (Τι είναι ο άνθρωπος δίχως τα ζώα;), αλληγορία (Όταν μαγαρίζεις συνέχεια το στρώμα σου…), πολλές εικόνες.
ΕΙΔΟΣ ΑΦΗΓΗΤΗ
Είναι πρωτοπρόσωπος(αφήγηση σε α΄ πληθυντικό πρόσωπο), αφού ο Σιάτλ μιλάει ως εκπρόσωπος της φυλής του. Πρόκειται για μια αφήγηση γραμμένη σε πρώτο πρόσωπο (πρωτοπρόσωπη αφήγηση), η οποία είναι ιδιαίτερα ζωντανή και παραστατική, εφόσον περιλαμβάνει αυθεντικές εμπειρίες, σκέψεις και συναισθήματα του αφηγητή (του Σιάτλ).Ωστόσο, μιλά στον πρόεδρο των Η.Π.Α. (Πιρς) αρχικά σε γ΄ πρόσωπο σε ένδειξη ευγένειας και έπειτα σε β΄ πληθυντικό, απευθυνόμενος σε όλους τους λευκούς. Με τον τρόπο αυτό το κείμενο αποκτά αμεσότητα και ζωντάνια.
ΣΤΟΧΟΣ ΤΟΥ ΑΦΗΓΗΤΗ
Να πείσει τους λευκούς να σεβαστούν τη φύση με επιχειρήματα, ρητορικές ερωτήσεις (Τι είναι ο άνθρωπος δίχως τα ζώα;), Παροιμιακή έκφραση- παραβολή (Όταν μαγαρίζεις συνέχεια το στρώμα σου…), παρομοιώσεις (σαν ένας που χαροπολεμάει πολλές μέρες…) και ειρωνεία (επειδή ο ερυθρόδερμος είναι άγριος…).
ΜΕΣΑ ΠΕΙΘΟΥΣ
Στο κείμενο γίνεται επίκληση στο συναίσθημα αλλά και στη λογική των λευκών.
Η ΛΕΞΗ "ΑΓΡΙΟΣ"
Η αρχική σημασία της λέξης είναι αυτός που ζει στους αγρούς. Αργότερα πήρε τη σημασία πρωτόγονος. Υπάρχει, βέβαια, ειρωνεία για την περιορισμένη νοητική αντίληψη των λευκών. Ονομάζει τους Ινδιάνους άγριους (πρωτόγονους, απολίτιστους), θεωρώντας φαινομενικά τους λευκούς πολιτισμένους, ενώ ολοφάνερα κατακρίνει και ειρωνεύεται τις ενέργειές τους.
ΤΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΙΑΤΛ
Α) Η γη ανήκει σε όλους και δεν αποτελεί αντικείμενο αγοροπωλησίας.
Β) Οι λευκοί θεωρούν τη γη αντίπαλο και με την απληστία τους την καταστρέφουν διαρκώς.
Γ) Οι λευκοί πρέπει να μεταχειριστούν τα ζώα σαν αδέρφια τους, γιατί, αν εξαφανιστούν τα ζώα, η ίδια μοίρα θα βρει και τον άνθρωπο.
Δ) Ο θεός είναι ίδιος για όλους και η γη είναι δημιούργημά του. Καταστρέφοντάς την ο άνθρωπος περιφρονεί το δημιουργό και βλάπτει τον εαυτό του.
Ε) Οι πόλεις των λευκών είναι αντιαισθητικές και η ζωή σ’ αυτές δεν έχει αξία, γιατί είναι μακριά από τη φύση.
Στ) Οι λευκοί πρέπει να αγαπήσουν τη γη, όπως οι Ινδιάνοι και να μην την καταστρέψουν, ώστε να την παραδώσουν στους απογόνους τους.
Ζ) Οι λευκοί είναι ανάγκη να σεβαστούν το δημιούργημα του θεού και να μη φέρονται αλαζονικά, γιατί ούτε κι αυτοί μπορούν να ξεφύγουν απ την κοινή μοίρα των ανθρώπων, το θάνατο.
ΣΧΕΣΗ ΑΝΘΡΩΠΟΥ-ΦΥΣΗΣ ΣΗΜΕΡΑ
Είναι καταστροφική και κατακτητική, εξαιτίας της ακόρεστης δίψας για κέρδος αλλά και της αδιαφορίας. Η αντιπαλότητα των λευκών με τη φύση έχει αιτία την απληστία του κέρδους, που προέρχεται από την υπερεκμετάλλευση των φυσικών πόρων. Ο «άγριος» Ινδιάνος διαβλέπει σ΄ αυτή τη στάση την καταστροφή της φύσης και μαζί και του ανθρώπου, κίνδυνο που στις μέρες μας είναι πια ορατός. Ακόμα και σήμερα οι Ισχυροί της γης έχουν την ίδια νοοτροπία, συνεχίζοντας με εντατικούς ρυθμούς την καταστροφή του περιβάλλοντος και αρνούμενοι να υπογράψουν συμφωνίες για την προστασία του. Ωστόσο, υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις και η ανεξέλεγκτη εκμετάλλευση δεν είναι μονόδρομος (π.χ. με παραμερισμό του κέρδους και φραγμό στις υπερβολικές και συχνά παράνομες επιδιώξεις εταιριών και βιομηχανιών και προτεραιότητα σε τεχνολογίες φιλικές προς το περιβάλλον). Υπάρχει, βέβαια, κάποιο οικονομικό κόστος, αλλά με σωστό σχεδιασμό υπάρχουν ακόμα ελπίδες αντιστροφής της
Φύλλο εργασίας
1. Τι πιστεύετε ότι αποφάσισαν τελικά οι Ινδιάνοι για τη γη τους; Ποια σημεία του κειμένου μάς προϊδεάζουν για την απόφασή τους;
2. α) Να αντιστοιχίσετε τα δεδομένα της στήλης Α’ με τα εκφραστικά μέσα της στήλης Β’ :
Στήλη Α’ | Στήλη Β’ |
«Η γη δεν είναι αδερφός του, αλλά εχθρός.» | 1. Παρομοίωση |
«Η γη Του είναι ακριβή» | 2. Ασύνδετο σχήμα |
«Κάθε αστραφτερή πευκοβελόνα, κάθε αμμούδα στις ακρογιαλιές, κάθε θολούρα ... και κάθε ζουζούνι που ζουζουνίζει ...» | 3. Μεταφορά |
« όπως το βρέφος αγαπάει το χτύπο της καρδιάς» | 4. Επανάληψη |
« όταν όλα τα βουβάλια χαθούν, όταν όλα τα αλόγατα μερέψουν, ...χνότο» | 5. Εικόνα |
| «Ο Θεός σας είναι ο ίδιος Θεός» | 6. Αντίθεση |
β) Να δώσετε έναν διαφορετικό τίτλο στο απόσπασμα.
ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ : Επιλέξτε ένα από τα δύο θέματα (περίπου 150 - 180 λέξεις).
1. Γράφεις στο ιστολόγιο του σχολείου σου ένα άρθρο για τη μόλυνση του περιβάλλοντος και τους τρόπους προστασίας της φύσης.
2. Φαντάσου ότι ταξιδεύοντας στο χρόνο είχες τη δυνατότητα να στείλεις κι εσύ ένα γράμμα στον Ινδιάνο Σιάτλ. Γράψε την επιστολή, όπου θα φαίνεται ότι οι φόβοι του αρχηγού των Ινδιάνων επαληθεύτηκαν στη σύγχρονη εποχή.
ΥΠΑΡΧΕΙ ΕΛΠΙΔΑ ΝΑ ΣΩΘΕΙ Η ΦΥΣΗ;
Μόνο αν πάψει το κέρδος να είναι ο μοναδικός στόχος του ανθρώπου. Είναι ανάγκη οι φορείς της παιδείας (οικογένεια, σχολείο, μέσα επικοινωνίας κ.λπ.) να καλλιεργήσουν τον σεβασμό στο περιβάλλον με τη δημιουργία οικολογικής συνείδησης. Επίσης, τα κράτη πρέπει να εφαρμόσουν μορφές τεχνολογίας φιλικές στο περιβάλλον και να μην αποσκοπούν μόνο στην οικονομική ανάπτυξη και το κέρδος.
**************
Η τύχη του πλανήτη είναι στα χέρια μας
Το φυσικό περιβάλλον μέσα στο οποίο ζει ο άνθρωπος είναι πρωταρχικής σημασίας για την υγεία, την ανάπτυξη και την ευημερία του. Δυστυχώς, σήμερα, όλοι παραδέχονται ότι υπάρχει μεγάλο πρόβλημα από την παράλογη καταστροφή του φυσικού περιβάλλοντος από τον ίδιο τον άνθρωπο ο οποίος δεν αντιλαμβάνεται πως έτσι καταστρέφει το "μεγάλο σπίτι" μέσα στο οποίο ζει η ανθρωπότητα αλλά και ο ίδιος. Μπροστά μας, λοιπόν, προβάλλει η ανάγκη για προστασία και διατήρηση του φυσικού περιβάλλοντος για να μπορέσει η ανθρωπότητα να έχει μια καλύτερη ποιότητα ζωής.
`Όταν λέμε φυσικό περιβάλλον εννοούμε το χώρο που μας περιβάλλει και μέσα στον οποίο ζούμε, κινούμαστε, αναπτυσσόμαστε και ψυχαγωγούμαστε. Είναι με λίγα λόγια η φύση γύρω μας, τα δέντρα, το νερό, ο αέρας, το φως κ.λ.π. `Όλα αυτά είναι πολύ σημαντικά για να ζήσει ο άνθρωπος. Χωρίς αυτά δεν μπορεί να υπάρξει ζωή.
`Όμως, παρατηρούμε ότι σήμερα όλα αυτά τα τόσο σημαντικά στοιχεία του φυσικού περιβάλλοντος κινδυνεύουν από τις δραστηριότητες του ίδιου του ανθρώπου:
Τα δάση εξαφανίζονται από πυρκαγιές, από την υπερβολική και συχνά παράνομη υλοτομία ή από εκχερσώσεις για οικόπεδα, αεροδρόμια κ.λ.π.
Ο αέρας μολύνεται από τα καυσαέρια των αυτοκινήτων και των εργοστασίων ή από διαρροή ραδιενέργειας από τα πυρηνικά εργοστάσια.
Τα απόβλητα των εργοστασίων και οι αποχετεύσεις των πόλεων μολύνουν το νερό, τις λίμνες και τις θάλασσες.
Το έδαφος καταστρέφεται από τη παράλογη χρήση λιπασμάτων και φυτοφαρμάκων. Το ίδιο και τα δέντρα.
Τέλος οι θόρυβοι, η "ηχορύπανση", είναι μια ακόμη μάστιγα της σημερινής κοινωνίας.
Τα αποτελέσματα είναι καταστροφικά για τον άνθρωπο. Η ποιότητα ζωής υποβαθμίζεται. Ακόμη και αυτή η επιβίωση του ανθρώπου γίνεται προβληματική. Όλοι σήμερα παραδέχονται τα ολέθρια αποτελέσματα από την καταστροφή του φυσικού περιβάλλοντος. Παντού σ' όλο τον κόσμο έχουν ιδρυθεί ομάδες ανθρώπων, ακόμα και πολιτικά κόμματα, που αγωνίζονται για να σταματήσει το κακό. Ακόμα και οι κυβερνήσεις και τα Ηνωμένα Έθνη εκδίδουν νόμους και οδηγίες για προστασία του περιβάλλοντος.
Είναι όμως καθήκον του κάθε πολίτη, του κάθε μαθητή, να συμβάλει με το δικό του τρόπο στη διατήρηση του περιβάλλοντος και ν' αποφεύγει καθετί που θα καταστρέψει έστω και ένα δέντρο ή θα σκοτώσει ένα ψάρι ή ένα ζώο.
Σήμερα, ενέργειες για την προστασία του περιβάλλοντος γίνονταν από κάθε κατεύθυνση. Από το κράτος, τα κόμματα, από τους πολίτες. Ψηφίζονται νόμοι που προστατεύουν το περιβάλλον ή κατασκευάζονται έργα διατήρησης του περιβάλλοντος.Υιοθετείται και προωθείται η ανακύκλωση.
Αν ο καθένας κάμει σωστά το καθήκον του απέναντι στο "μεγάλο μας σπίτι", το φυσικό περιβάλλον, τότε … ίσως υπάρχει Ελπίδα!
Γιατί το περιβάλλον, η φύση, δεν μας ανήκει. Το κληρονομήσαμε από τους προγόνους μας και οφείλουμε να το κληροδοτήσουμε στα παιδιά μας ως έναν υγιή και φιλόξενο χώρο.
Άνθρωπος και φυσικό περιβάλλον
Το φυσικό περιβάλλον περιλαμβάνει όλους τους ζωντανούς οργανισμούς και την άβια ύλη που βρίσκονται με φυσικό τρόπο στη Γη. Υπό αυτή την άποψη, το φυσικό περιβάλλον δεν είναι αποτέλεσμα ανθρώπινων δραστηριοτήτων και διαφοροποιείται από το δομημένο περιβάλλον, στο οποίο συγκαταλέγονται οι γεωγραφικές περιοχές που δέχονται σημαντική επιρροή από τον άνθρωπο.
Στο φυσικό περιβάλλον μπορούμε να κατατάξουμε πλήρεις οικολογικές μονάδες, τα οικοσυστήματα, αλλά και παγκόσμιους φυσικούς πόρους, όπως ο αέρας και το νερό.
Άνθρωπος και φυσικό περιβάλλον είναι έννοιες αλληλένδετες, αναπόσπαστα δεμένες μεταξύ τους.
Ο άνθρωπος αρχικά επηρεάζεται από τον περιβάλλοντα χώρο, τα ζωικά και φυτικά είδη του, τις γεωλογικές και κλιματολογικές συνθήκες. Μέσα σ’ αυτό το φυσικό πλαίσιο προσαρμόζει όσο μπορεί τη ζωή του, αντλεί την τροφή του, κατασκευάζει την κατοικία του.
Αργότερα επεμβαίνει και ο ίδιος σ’ αυτό το χώρο, εκτρέφοντας ή καλλιεργώντας είδη, εξημερώνοντας άλλα, αποψιλώνοντας εκτάσεις για δημιουργία αγρών, εκτρέποντας την ροή ποταμών, διασχίζοντας ποτάμια και θάλασσες, προκαλώντας ή περιορίζοντας αλλαγές. Κάθε ίχνος του ανθρώπου στο περιβάλλον του, είναι σημείο προς ανάγνωση και αποσαφήνιση.
Οι αρχαιολογικές αποθέσεις που βρίσκουμε σήμερα είναι αποτέλεσμα μιας από κοινού δράσεως διαφόρων συνιστωσών, όπως οι πλημμύρες, οι μετακινήσεις ιζημάτων από καλλιέργειες ,από ποταμούς και χείμαρρους, από οικοδομική δραστηριότητα κλπ.
 |
Μετά τη βιομηχανική επανάσταση, έχει παρατηρηθεί μεγάλη ανθρώπινη παρέμβαση στο φυσικό περιβάλλον, τόσο στα αστικά κέντρα όσο και στην ύπαιθρο, λόγω της τεχνολογικής εξέλιξης και της οικονομικής ανάπτυξης.
Έτσι ρυπαίνεται η ατμόσφαιρα και οι υδάτινοι πόροι, κυρίως από τις καύσεις στους κινητήρες των μέσων μεταφοράς (οχημάτων), στους καυστήρες των κατοικιών και στις βιομηχανικές εγκαταστάσεις.
Στις μεγάλες πόλεις συγκεντρώνεται ένας τεράστιος αριθμός ανθρώπων, σε μια πολύ μικρή όμως έκταση.
Έτσι, οι δραστηριότητες των ανθρώπων αυτών αθροίζονται συνεχώς και φτάνουν σε τέτοιο σημείο που το φυσικό περιβάλλον δεν μπορεί να τις αντιμετωπίσει, με αποτέλεσμα την εμφάνιση οικολογικών προβλημάτων. Έτσι ρυπαίνεται η ατμόσφαιρα και οι υδάτινοι πόροι, κυρίως από τις καύσεις στους κινητήρες των μέσων μεταφοράς (οχημάτων), στους καυστήρες των κατοικιών και στις βιομηχανικές εγκαταστάσεις.
Με ανάλογο τρόπο ρυπαίνονται και τα ύδατα των θαλασσών και των ποταμών, τα απορρίμματα αυξάνονται συνεχώς (συμπεριλαμβανομένων επικίνδυνων για την υγεία τοξικών και πυρηνικών αποβλήτων), ενώ καταστρέφεται και το έδαφος, διότι οι ανάγκες των ανθρώπων είναι όλο και περισσότερες και έτσι εκχερσώνονται εκτάσεις για οικοδόμηση κτηρίων ή καλλιέργεια (π.χ. αποψίλωση δασών).
Άλλα συναφή προβλήματα είναι η τρύπα του όζοντος, η όξινη βροχή, η υπερθέρμανση του πλανήτη, η μείωση της βιοποικιλότητας και η αναμενόμενη εξάντληση των ορυκτών καυσίμων.
Ο καθημερινός αγώνας για την επιβίωση του ανθρώπου, τον ανάγκασε να βρίσκεται σε μια διαρκή πάλη για τον κορεσμό της υλικής του ευδαιμονίας, μέσω του καταναλωτισμού.
Ο αγώνας όμως αυτός αποδείχθηκε άνισος και έρχεται σε αντιπαράθεση με τα αγαθά που η φύση του πρόσφερε και αυτός με τη σειρά του τα εκμεταλλεύθηκε με λάθος τρόπο. Οι απερίσκεπτες δράσεις και ενέργειές του τον έφεραν αντιμέτωπο με τον κίνδυνο της αλλοίωσης του φυσικού περιβάλλοντος σε σημαντικό βαθμό και τώρα έφτασε η ώρα να σκεφτεί το μέλλον του πλανήτη, συνεπώς και το μέλλον των παιδιών του.
 |
| Τα καμένα δάση του Αμαζονίου |